Галоўная

Факультэт

Адукацыйны працэс

Кафедры

Студэнтам

Навука

Абітурыенту

Выпускнікам

Фотагалерэя

Кафедра гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў

Дзейнасць кафедры бярэ пачатак у 1936 г., калі на гістарычным факультэце БДУ была створаная кафедра гісторыі Старажытнага свету і гісторыі Сярэдніх вякоў. Тры гады праз кафедра падзялілася на дзве. Кожная з іх была ўключаная ў сістэму падрыхтоўкі новых навуковых кадраў праз аспірантуру.

Кафедру гісторыі старажытнага свету ўзначальваў акадэмік М. М. Нікольскі, кафедру гісторыі сярэдніх вякоў - акадэмік У. М. Перцаў. У 1959 г. дзве кафедры былі аб'яднаны ў адну - кафедру гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў, загадчыкам якой стаў У. М. Перцаў. З 1960 па 1977 г. кафедру ўзначальваў вядомы прафесар-антыказнавец Ф. М. Нячай. Асноўныя навуковыя інтарэсы прафесара былі скіраваныя на гісторыю Старажытнага Рыма. Ёй ён прысвяціў манаграфіі "Рым і італікі" і "Утварэнне рымскай дзяржавы". Сам ён, як і акадэмік У. М. Перцаў, быў выхаванцам навуковай школы Маскоўскага ўніверсітэта і адчуваў у сябе сілы падрыхтаваць годных адмыслоўцаў па гісторыі Старажытнага Рыма. Яго вучнямі сталі К. А. Ревяка, В. І. Ханкевіч, В. А. Фядосік, М. І. Мініцкі.

У той жа час кафедры патрэбныя былі адмыслоўцы па гісторыі Старажытнага Ўсходу і Старажытнай Грэцыі. Падрыхтаваць іх ва ўніверсітэце магчымасці не было, і шэраг здольных аспірантаў быў накіраваны на вучобу ў Ленінград: В. Н. Рябцевіч і Г. І. Даўгяла - у аспірантуру пры Эрмітажы, М. С. Корзун - у аспірантуру Ленінградскага ўніверсітэта.

У выніку аб'яднання высілкаў прадстаўнікоў гістарычных школ Маскоўскага, Ленінградскага, Беларускага ўніверсітэтаў і Эрмітажа кафедра гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў атрымала трывалы падмурак для наступнага самастойнага развіцця. З 1977 г. загадчыкам кафедры быў прафесар Д. С. Клімоўскі, які заўчасна пайшоў з жыцця ў 1982 г.

З 1982 па 1988 г. кафедру ўзначальвала дацэнт Н. А. Гусакова, вядомы беларускі адмысловец у вобласці медыевістыкі.

З 1988 г. кафедрай ведае вучань прафесара Ф. М. Нячая прафесар В. А. Фядосік, адзін з вядучых антыказнаўцаў і медыевістаў у нашай краіне, аўтар шэрагу манаграфій, а таксама энцыклапедычных і навукова-папулярных кніг у суаўтарстве ("Сярэднявечны свет", "Старажытны свет. Культура, мастацтва, гісторыя", "Нарысы гісторыі хрысціянскай царквы ў Еўропе" і інш.). Усяго ён выдаў больш 320 навуковых і навукова-метадычных прац.

З дня свайго стварэння кафедра гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў з'яўляецца адзіным навучальна-педагагічным і навуковым цэнтрам у Беларусі па вывучэнні гісторыі Старажытнага Ўсходу, антыказнаўства, медыевістыкі і гісторыі рэлігіі. Пры кафедры дзейнічаюць аспірантура і дактарантура. За рэдкім выключэннем усе кандыдаты і дактары навук у Беларусі па паказаных адмысловасцях былі падрыхтаваны менавіта тут. Сучасны склад кафедры цалкам сфармаваны з выпускнікоў гістарычнага факультэта БДУ.

У розныя гады на кафедры працавалі доктар гістарычных і доктар філасофскіх навук, прафесар Г. М. Ліўшыц - вядомы адмысловец у вобласці антыказнаўства і юдаікі; дацэнт Р. А. Мікольская - антыка- і рэлігіязнавец; прафесар Ю. Я. Івонін - медыевіст з сусветным імем; дацэнт Г. І. Даўгяла - хеттолаг з сусветнай вядомасцю. У свой час выкладчыкамі кафедры былі вядомыя лаціністы прафесар Н. А. Ганчарова, С. І. Пільман, Б. А. Мельцар і інш.

Высілкамі акадэмікаў М. М. Нікольскага і У. Н. Перцава, прафесараў Ф. М. Нячая і Г. М. Ліўшыца на кафедры створаныя беларускія навуковыя школы арыенталістыкі, антыказнаўства, медыевістыкі, гісторыі рэлігіі. Асабліва плённа распрацоўваюцца праблемы гісторыі Старажытнага Рыма, антычнага хрысціянства, позднеантычнага і сярэднявечнага менталітэту. Ад акадэміка М. М. Нікольскага ідзе лінія развіцця беларускага ўсходазнаўства. У 1960-х гг. высілкамі дацэнта Г. І. Даўгялы, які пісаў дысертацыю пад навуковым кіраўніцтвам вядомага расійскага ўсходазнаўца І. М. Дзяканава, беларускае антыказнаўства атрымала новы імпульс для свайго развіцця. Г. І. Даўгяла быў буйным навукоўцам: хеттолагам і індаеўрапеіствам. Цікавасць да індаеўрапеістыкі і ўсходазнаўства ён перадаў сваім вучням А. А. Прохараву і А. В. Перзашкевічу.

Вывучэннем гісторыі Старажытнай Грэцыі займаліся вучні М. М. Нікольскага У. І. Шаўчэнка і Р. А. Нікольская. У наш час праблематыка старажытнагрэчаскай гісторыі прадстаўлена ў даследаваннях прафесара М. С. Корзуна.

У вытокаў вывучэння гісторыі Старажытнага Рыма на кафедры стаяў прафесар Г. М. Ліўшыц, аўтар манаграфіі "Класавая барацьба ў Юдэі і паўстанні супраць Рыма". З імёнамі М. М. Нікольскага, аўтара "Гісторыі Рускай царквы", і Г. М. Ліўшыца, аўтара серыі манаграфій пра рэлігію, атэізм і вальнадумства ў розныя гістарычныя эпохі, злучана зараджэнне на кафедры рэлігіязнаўчага кірунку.

Уласная школа вывучэння антычнага і раннесярэднявечнага хрысціянства была створаная прафесарам В. А. Фядосікам. Па гэтым кірунку яго вучні абаранілі сем кандыдацкіх і адну доктарскую дысертацыю.

Вывучэнне гісторыі сярэдніх вякоў на кафедры па перавазе арыентуецца на германістыку. Падмурак беларускай германістыкі быў закладзены акадэмікам У. М. Перцавым. Двое адмыслоўцаў, якія абаранілі кандыдацкія дысертацыі па гісторыі Нямеччыны на кафедры, у наш час выкладаюць ва ўніверсітэтах ФРГ. Працягвае традыцыі германістыкі і англасаксаністыкі, таксама заснаванай у сценах БДУ акадэмікам У. М. Перцавым, прафесар І. А. Еўтухоў. Кафедра цесна супрацоўнічае з калегамі з Маскоўскага, Пецярбургскага, Смаленскага, Казанскага, Харкаўскага ўніверсітэтаў, з антыказанўцамі,, усходазнаўцамі і медыевістамі ЗША, Нямеччыны, Польшчы, Чэхіі, Вугоршчыны, Індыі. Шматлікія выкладчыкі кафедры прайшлі навуковыя стажыроўкі за мяжой у прэстыжных універсітэтах, чыталі там лекцыі і ўдзельнічалі ў распрацоўках навуковых праектаў. Шэраг выпускнікоў кафедры працуюць ва ўніверсітэтах і музеях Нямеччыны, Расіі і ЗША. Сярод кваліфікаваных антыказнаўцаў і медыевістаў іншых універсітэтаў Беларусі абсалютная большасць складаюць выпускнікі аспірантуры кафедры.

У апошні час, акрамя манаграфій і навуковых артыкулаў, выдаюцца падручнікі і навучальныя дапаможнікі для вну і школ па дысцыплінах, якія забяспечваюцца кафедрай. Традыцыі выдання падручнікаў для сярэдняй і вышэйшай школы былі закладзены акадэмікамі М. М. Нікольскім і У. М. Перцавым. Яшчэ ў 1912 г. у Маскве выйшаў падручнік У. М. Перцава па гісторыі Старажытнай Грэцыі для гімназій. У 1952 г. пад рэдакцыяй У. М. Дзякава і М. М. Нікольскага выдадзены падручнік па гісторыі Старажытнага свету для настаўніцкіх інстытутаў. Ва ўмовах незалежнай Беларусі кафедра забяспечыла напісанне ўсіх падручнікаў па гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў для сярэдняй школы. Былі таксама выдадзены навучальныя дапаможнікі і курсы лекцый па гісторыі Старажытнага Ўсходу, Старажытнай Грэцыі, Еўропы ў Сярэднія вякі. У гонар сваіх заснавальнікаў, акадэмікаў М. М. Нікольскага і У. М. Перцава, кафедра кожныя два гады праводзіць міжнародныя навуковыя чытанні "Лістападаўскія сустрэчы". Даклады, прачытаныя на канферэнцыях, публікуюцца ў зборніках ці змяшчаюцца ў электроннай бібліятэцы БДУ.

 

Яндекс.Метрика