Главная

Факультет

Идеологическая и воспитательная работа

Учебный процесс

Студентам

Наука

Абитуриенту

XXI век: актуальные проблемы исторической науки и образования

Камплектаванне музейных фондаў як сродак пашырэння крыніцазнаўчай базы гістарычных даследаванняў

 

Скачать

Н. М. Здасюк

Республика Беларусь, г. Минск

 

Навуковае камплектаванне фондаў прадугледжвае планамерную і мэтанакіраваную дзейнасць музея па выяўленні прадметаў музейнага значэння, адпавядаючых профілю музея, іх набыццю і сістэматызацыі ў фондах музея. Бессістэмнае, стыхійнае папаўненне музейных фондаў, характэрнае для даволі працяглага перыяду існавання беларускіх музеяў, прыводзіць не да фарміраваня музейных калекцый па накірунках, а да засмеччання і разбаўлення навуковай вартасці музейнага матэрыялу. Упершыню савецкія музейныя спецыялісты звярнулі ўвагу на праблему камплектавання музейных фондаў у 1960-х гг. У наступныя гады гэта пытанне не страчвала актуальнасці і працягвала актыўна абмяркоўвацца і вывучацца. Без сумненняў, на прынцыпах камплектавання музейных фондаў у тыя часы адлюстраваліся адносіны да музея як да асветніцкай, ідэалагічнай установы [1]. Гэта тэндэнцыя ўзмацнілася на пачатку 1980-х гг., калі ЦК КПСС прыняў палажэнне «Аб паляпшэнні ідэйна-выхаваўчай працы музеяў» [2]. Канцэнтрцыя намаганняў музея на прапагандзе сацыялістычнага вобраза жыцця вяла да таго, што ўсе іншыя функцыі музея, у першую чаргу камплектаванне музейных калекцый, былі падначалены прапагандзе. Вынікам такой палітыкі стаў склад музейных фондаў, большасць з якога – да 60 % – складалі матэрыялы па гісторыі сацыялістычнага будаўніцтва [3]. Нічога дрэннага ў збіранні адзначаных матэрыялаў няма, яны таксама з’яўляюцца сведкамі нашай гісторыі, але па-за ўвагай музейшчыкаў заставалася тысячагадовая гісторыя краіны. Негатыўна на складзе музейных калекцый адбілася і залішняя ўвага да колькасных паказчыкаў. Імкненне музеяў папоўніць у кароткія тэрміны свае фонды адлюстроўвалася на якасці збіраемага матэрыялу, яго апісанні. У выніку экспазіцыі шматлікіх музеяў ператварыліся ў кабінеты палітасветы, якія будаваліся на пісьмовых крыніцах, табліцах, дыяграмах, ператвараліся ў ілюстрацыі да падручнікаў.

У другой палове 1980-х гг. пытанне камплектавання музейных фондаў набыло асаблівую актуальнасць. Неабходнасць змянення экспазіцый музеяў, арганізацыі выставак па актуальных праблемах гісторыі і культуры рэспублікі падкрэсліла, што большасць музеяў не мае ў сваіх фондах адпаведных крыніц. Звязана гэта было з шматгадовай дзяржаўнай палітыкай у музейнай справе, у выніку чаго ўсё тое, што заставалася за рамкамі афіцыйнай гістарычнай навукі, не трапляла і ў музейныя зборы.

Адзін з галоўных шляхоў вырашэння вызначанай праблемы спецыялісты-музейшчыкі бачылі ў змяненні падыходаў да камплектавання музейных фондаў. Вельмі агульны характар планаў камплектавання, без улiку спецыфiкi i профiля канкрэтнага музея, негатыўна адбіўся на складзе музейных збораў. Адсутнасць навукова абаснаванага мэтанакіраванага плана прыводзiла не да фарміравання поўнай музейнай калекцыі, а да засмечвання і распылення навуковай значнасці музейнага матэрыяла. Таму вядучым музеям рэспублiкi i аддзелу музеязнаўства Мiнiстэрства культуры БССР было даручана ў 1990–1991 гг. распрацаваць навукова абгрунтаваныя крытэрыi адбору музейных матэрыялаў па якасным паляпшэнні стану фондавых калекцый для ўсiх музеяў адпаведнай тэматычнай накiраванасцi [7].

Першым крокам на шляху паляпшэння якаснага стану музейных збораў было прапанавана правядзенне якаснай ацэнкі стану фондавых калекцый кожнага музея. У якасцi яе крытэрыяў вызначалiся наступныя: удасканаленне каштоўнасцi кожнай рэчы для больш дакладнага аднясення яе да асноўнага фонду; удакладненне складу iснуючых калекцый i вызначэнне сярод iх традыцыйна склаўшыхся; ацэнка якасцi кожнай калекцыi [8]. Дадзеныя мерапрыемствы былi накiраваны на пераадоленне таго факта, калі часам самi музейшчыкi не ведалi, якiмi зборамi валодае музей i ў якiм стане яны знаходзяцца. Атрыманыя вынiкi адзнакi стану фондавых калекцый былi пакладзены ў аснову складаемых у музеях у гэты ж перыяд комплексных праграм камплектавання музейных фондаў. Галоўны прынцып, якi быў пакладзены ў аснову праграм камплектавання большасцi музеяў, гэта пакалекцыйны збор прадметаў.

Адной з тэндэнцый у камплектаваннi музейных збораў азначанага перыяду было рэзкае скарачэнне на пачатку 1990-х гг. колькасцi збiраемых матэрыялаў. Прычын таму было шмат. Гэта i невысокiя фiнансавыя магчымасцi музеяў, з-за якiх скарацiлася колькасць экспедыцый; i адсутнасць жорсткiх патрабаванняў на павелiчэнне год ад году колькасцi збiраемых матэрыялаў; i тое, што ў гэты час толькi пачалася праца па распрацоўцы навуковых канцэпцый развiцця ўсiх напрамкаў дзейнасцi музеяў, у тым лiку i перспектыўных планаў камплектавання фондаў, што таксама запаволiла тэмпы збору музейных прадметаў. У той жа час адзначаецца, што ў сярэдзiне 1990-х гг. у параўнаннi з паказчыкамi сярэдзiны 1980-х, нягледзячы на скарачэнне паступленняў у фондавыя калекцыi, iх якасць паднялася на значна вышэйшы ўзровень.


1. Пищулин Ю .П. // Музейное дело в СССР. М., 1976.
2. Музей – очаг воспитания // Правда. 1982. 20 авг. С. 1.
3. Архіў Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. Ф. 974, воп. 1, спр. 1858.
4. Бычкова Ю .А. // Музей и современность: Сб. науч. тр. № 114. М., 1982..
5. Михалюк А. Чем богаты? // Перестройка: твоя позиция. 1989. № 3.
6. Архіў Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. Ф. 974, воп. 1, спр. 1954, л. 6.
7. Там жа. Ф. 974, воп. 1, спр. 1955, л. 13.
8. Гродзенскi гiсторыка-археалагiчны музей. Бягучы архiў. Прыкладны варыянт падыходу да адзнакi якасцi фондавых калекцый. 1993.

 

 

president      miedu    pravo     bsu     universitet     banner gun rus

br   brsmmgi   mr   fpb   szh   GK

105konst   logo1 RUS

BM 2024

Контакты

220037, г. Минск, ул. Менделеева, д. 36
тел. +375 17 360-09-14
e-mail: Адрес электронной почты защищен от спам-ботов. Для просмотра адреса в вашем браузере должен быть включен Javascript. План проезда

График работы:
понедельник–пятница 8.20–20.30
суббота 08.20–14.30

Яндекс.Метрика